HUBUNGKAITAN DI ANTARA FALSAFAH PENDIDIKAN, DASAR PENDIDIKAN DAN SISTEM PENDIDIKAN KE ARAH KEMANTAPAN PERKEMBANGAN PENDIDIKAN DI MALAYSIA

 

MUHAMMAD IMRAN BIN AHMAD

D20212099166

بِسْــــــــــــــــــمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْمِ

Assalamualaikum dan Salam Sejahtera

Pengenalan

            Sebelum membahaskan berkenaan dengan hubungkait antara falsafah pendidikan, dasar pendidian dan sistem pendidikan dalam usaha memantapkan lagi perkembangan pendidikan di Malaysia, menjadi satu kewajaran untuk semua pihak memahami terlebih dahulu maksud sebenar ketiga-tiga perkara berkenaan.

            Falsafah Pendidikan merupakan suatu kaedah atau cara Kementerian Pendidikan Malaysia dalam memperkembangkan dan membina potensi setiap individu di negara ini yang mana usaha tersebut dilakukan secara menyeluruh dan bersepadu bagi mewujudkan insan yang seimbang. Untuk melahirkan masyarakat yang mempunyai kekuatan rohani, jasmani, emosi, intelektual yang tinggi dan berakhlak mulia memerlukan satu usaha yang berterusan daripada semua pihak. Oleh demikian, melalui falsafah pendidikan ini, perkara tersebut sedikit sebanyak dapat membantu usaha murnia kerajaan dalam melahirkan individu-individu yang dinyatakan sebentar tadi.

            Menurut ahli Falsafah Islam iaitu al-Khindi, falsafah merupakan suatu ilmu pengetahuan mengenai sebab dan realiti ilahi yang pertama dan merupakan sebab dari semua realiti. Di dalam urutan ilmu pengetahuan duniawi, ilmu falsafah merupakan ilmu yang perlu diutamakan dan setiap individu perlu mempelajarinya.

            Dasar pendidikan pula merupakan perkara yang digubal untuk melahirkan satu masyarakat yang bersatupadu dan berdisiplin serta memenuhi keperluan tenaga rakyat yang terlatih bagi membina negara ini ke arah negara yang maju dan berdaya saing. Penggubalan Dasar Pendidikan ini juga bertepatan dengan kehendak semasa yang mana ingin mengganti sistem pendidikan yang ditinggalkan oleh penjajah yang menjajah negara ini sewaktu ketika dahulu melalui beberapa peringkat.

            Sistem pendidikan bermaksud suatu silibus atau pengurusan struktur dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang mana terdiri daripada beberapa perkara asas. Struktur pendidikan di Malaysia dilaksanakan di beberapa institusi dan peringat pengajian seperti prasekolah, sekolah rendah, sekolah menengah dan peringkat universiti manakala sistem ini dikawal selia oleh satu organisasi yang akan mengatur, membiayai dan menyediakan perkhidmatan untuk melaksanakan pendidikan yang bersesuaian dengan tahap pengajian seperti Kementerian Pendidikan Malaysia, Kementerian Pengajian Tinggi, Jabatan Pendidikan Negara dan sebagainya. Hal ini menjadikan semua hal yang dirancang berkaitan dengan pendidikan dapat dilaksanakan dengan sebaik mungkin.

DASAR DAN DASAR PENDIDIKAN

            Sebagaimana dinyatakan di atas di dalam perenggan pengenalan kepada 3 perkara yang dibincangkan iaitu Falsafah, Dasar Pendidikan dan Sistem Pendidikan. Jelaslah menampakkan maksud yang ingin dicapai oleh sebuah kerajaan dalam menjayakan pendidikan di dalam negara. Dasar secara umumnya boleh didefinisikan sebagai suatu perkara asas atau perkara yang penting dan perlu dilaksanakan kerana ia dibuat untuk kebaikan kepada negara dan masyarakat. Dari segi istilah pula, dasar merupakan asas, tunjang dan teras yang bertujuan untuk mengukuhkan sesuatu perkara. Manakala dasar pendidikan boleh dimaksudkan dengan suatu prinsip dan tindakan khusus berkaitan dengan isu-isu pendidikan yang mesti diikuti dan direka bentuk untuk mencapai matlamat yang ditetapkan di dalam dasar berkenaan. Ini menjadi garis panduan dan ukuran kepada tahap pencapaian dalam mencapai hasrat pendidikan yang inklusif dan eksklusif.

TUJUAN DASAR PENDIDIKAN

Dasar pendidikan di Malaysia mempunyai 4 tujuan atau dasar yang teras untuk mencapai matlamat sebenar sistem pendidikan di negara ini. Keempat-empat tujuan atau dasar ini dipecahkan adalah untuk memastikan kesimbangan dalam bidang pendidikan yang dapat dimanfaatkan oleh para guru, ibu bapa dan pelajar.

Antara tujuan dan dasar berkenaan :

1.  Dasar Kawalan Dalam Pendidikan

• ü  Mendisiplin

           Dasar kawalan ini bermaksud untuk mendisiplin setiap individu daripada melakukan sebarang               salahlaku, tingkahlaku dan akhlak serta sahsiah mereka dalam menjadi seorang insan yang                    berguna di masa hadapan.

• ü   Pencegahan, pengajaran, peringatan

          Tujuan utama dasar kawalan diperkenalkan adalah untuk  mencegah, menjadi pengajaran dan                   peringatan kepada setiap lapisan masyarakat berkenaan dengan kesalahan yang dilakukan.

• ü   Amaran lisan, amaran bertulis, penahanan, pemindahan, pemecatan

        Selain hukuman berat, penjara atau denda, amaran lisan, amaran bertulis, penahanan, pemindahan         dan pemecatan boleh dikenakan terhadap mana-mana penjawat awam yang melakukan kesalahan             yang dirasakan sesuainya.

• ü  Contoh dasar ini ; akta, peraturan, undang-undang, disiplin, kod etika, tatatertib

2. Dasar Solusi Dalam Pendidikan

• ü  Penyelesaian masalah

    Dasar solusi yang ada di dalam sistem pendidikan di negara ini adalah untuk menyelesaikan                     masalah-    masalah yang timbul di dalam pendidikan.

• ü  Memberi tumpuan kepada aspek sosial dan ekonomi

        Banyak masalah yang timbul berkaitan dengan dunia pendidikan dan dasar ini memberi penekanan         terhadap aspek sosial dan ekonomi. Hal ini kerana, pendidikan adalah suatu usaha untuk mendidik         masyarakat yang lebih baik dan berakhlak, Begitu juga, melalui pendidikan, dapat menyelesaikan      masalah ekonomi yang ada di dalam negara ini kerana pendidikan menjadi salah satu punca                     pendapatan negara melalui pelancongan orang asing dalam melihat dan mengikuti sistem pendidikan         yang unik di negara ini.

• ü  Tujuan : Mengatasi masalah yang timbul

    Apabila sesuatu masalah itu muncul, ia memerlukan kepada penyelesaian yang sistemetik. Jika           keputusan yang dibuat salah, maka hasil penyelesaian akan tersasar dari perkara yang sebenar. Oleh       itu melalui dasar solusi ini dapat mensejajarkan hala tuju, pelaksanaan dan perancangan yang dibuat       dalam bidang ini.

• ü  Contoh :

Ø  Masalah tenaga kerja mahir dalam bidang sains dan teknologi

60% Sains, 40% Sastera

Ø  Masalah obesiti, menanamkan minat bersukan, meningkatkan mutu sukan negara

1 Murid, 1 Sukan

3. Dasar Kebajikan Dalam Pendidikan

• ü  Pendidikan itu suatu kebajikan

    Berkhidmat dalam bidang pendidikan merupakan suatu kebajikan yang tidak boleh dinafikan oleh         sesiapa. Ini kerana, tidak semua mampu memberikan tunjuk ajar kepada masyarakat dalam bidang         pendidikan. Oleh itu, melalui pendidikan, seseorang itu dapat melakukan kebajikan dan amal jariah        di samping menerima gaji daripada kerajaan.

• ü  Memperbaiki kebajikan dan perkhidmatan dalam pendidikan

    Pendidikan merupakan hak asasi kanak-kanak kerana ia menjadi agen kepada perubahan dan               sosialisasi seseorang individu itu. Oleh itu melalui pendidikan, dasar ini dapat memperbaiki kebajikan  dengan memberi bantuan dan sebagainya kepada golongan yang berpendapatan rendah. Ini menjadikan     tiada jurang di antara golongan berkemampuan dengan tidak berkemampuan dalam pendidikan.

• ü  Contoh Kebajikan :

Ø  Pinjaman Buku Teks

Ø  Dasar Bantuan Kewangan ( Biasiswa, PTPTN )

Ø  Pembangunan Pendidikan Luar Bandar

4. Dasar Inovasi Dalam Pendidikan

• ü  Tujuan : Membawa pembaharuan dalam pendidikan

        Dasar inovasi bermatlamat membawa suatu perubahan dan pembaharuan di dalam kehidupan               masyarakat di negara ini menerusi bidag pendidikan. Melalui dasar ini, kerajaan berhasrat untuk             melatih para pelajar untuk lebih berusaha dalam mencapai kecemerlangan dalam akademik, sukan       dan sebagainya. Hal ini untuk melatih dan menjadikan pelajar tersebut sebagai aset kerajaan dalam         menyumbang tenaga ke arah pembangunan negara ini yang berdaya maju.

• ü  Contoh :

Ø  Pemerkasaan sekolah ( Sekolah Kluster dan Sekolah Berprestasi Tinggi )

Ø  Pembangunan Modal Insan ( Sekolah Sukan dan Sekolah Seni )

DASAR-DASAR BERKAITAN PENDIDIKAN DI MALAYSIA

1. Dasar Bahasa Kebangsaan

Diperkenalkan pada tahun 1970an dalam menjadikan Bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi Malaysia. Pada ketika ini, sekolah aliran bahasa Inggeris dimansuh dan dihapuskan secara beransur-ansur. Penggunaan bahasa Malaysia dijadikan sebagai bahasa pengantar utama bagi tujuan menyatupadukan rakyat Malaysia.

2. Dasar Perpaduan Nasional

Dasar ini bertujuan untuk menjadikan pendidikan sebagai agen kepada perpaduan rakyat selepas negara ini mencapai kemerdekaan pada tahun 1957. Perpaduan yang dipupuk ini melibatkan pelbagai kaum yang mana terdiri daripada 3 kaum utama iaitu Melayu, Cina dan India serta lain-lain kaum. Untuk merealisasikan lagi dasar ini, sebuah akta telah digubal iaitu Akta Pelajaran 1961 yang menekankan berkenaan kurikulum dan sistem peperiksaan serta perpaduan antara pelajar dan masyarakat.

3. Dasar Teknologi

Kerajaan Malaysia giat meningkatkan usaha dalam membangunkan rakyat yang mahir dalam pelbagai bidang teknologi. Oleh yang demikian, bagi memastikan hasrat tersebut tercapai, politeknik, ITM dan UTM ditubuhkan seiring dengan keadaan ketika itu yang menggunakan teknologi. Melalui dasar ini juga, telah ditubuhkan sekolah rintis iaitu Sekolah Bestari.

4. Dasar Guna Tenaga

Dasar ini adalah suatu dasar untuk mewujudkan keperluan negara dalam membangunkan negara ini ke arah pembangunan yang mampan dan sejahtera. Semenjak dasar ini diperkenalkan, beberapa akta telah digubal antaranya Akta Pendidikan Tinggi Swasta 1996, Akta Majlis Pendidikan Negara 1996 dan Akta Lembaga Akreditasi Negara 1996 yang mana bertujuan untuk melahirkan tenaga kerja yang mahir disamping penubuhan sekolah maktab dan universiti serta kolej.

5. Dasar Pengantarabangsaan

Dalam dunia yang serba canggih sekarang, memerlukan akses pendidikan yang terbuka dengan memerlukan usaha untuk menjelajah ke serta tempat dalam menuntut ilmu. Oleh itu, kerajaan melalui kementerian pendidikan dan pengajian tinggi telah memperkenalkan satu konsep glokal iaitu global dan local dengan mengambil pelajaran daripada luar ke dalam negara untuk dijadikan silibus seperti Bahasa Inggeris. Melalui konsep itu, telah disepadukan dengan kurikulum yang dilaksanakan dalam negara ini seperti memperkenalkan program atau inisiatif PPSMI dengan menjadikan Bahasa Inggeris sebagai bahasa kedua.

6. Dasar Pembangunan Insan

Negara ini memerlukan masyarakat yang mampan dan berdaya maju yang mana memerlukan satu usaha dan inisiatif dalam membangunkan insan yang seimbang dan bersepadu. Hasrat ini telah dinyatakan dalam Falsafah Pendidikan Kebangsaan yang menjadi panduan kepada pendidikan negara dalam mewujudkan dasar yang baik dan menyerlah. Dasar ini yang memenuhi hasrat adalah bertujuan untuk mensejahterakan diri, keluarga, masyarakat dan negara.

7. Dasar Pembentukan Negara Bangsa

Kementerian Pendidikan Malaysia berhasrat bahawa pendidikan dapat membangunkan warganegara dari awal persekolah sehingga tamat pengajian. Oleh itu, kementerian telah memperkasakan Bahasa Melayu, meningkatkan disiplin pelajar dan menggiatkan Rancangan intergrasi Murid serta menggiatkan akticiti kokurikulum dan sukan bagi membina jati diri serta menerapkan budi bahasa dan adab di kalangan pelajar.

8. Dasar Pendidikan Holistik

Peperiksaan tidak dijadikan satu kaedah penilaian semata-mata dalam kalangan para pelajar tetapi memerlukan kepada kaedah lagi bagi mendidikan pelajar yang bukan sahaja bijak dan cemerlang dari bidang akademik sahaja tetapi dalam pelbagai bidang seperti kokurikulum dan bakat dalam seni. Oleh itu, sekolah telah melaksanakan satu inisiatif iaitu pengumpulan mata bagi melihat keaktifan seseorang pelajar berkenaan. Inisiatif ini diperkenalkan pada tahun 2008 melibatkan 50 buah sekolah pada awal dan pada 2009 sebanyak 500 buah sekolah dipilih dalam menjayakan projek perintis ini dan dilaksanakan sepenuhnya pada tahun 2010. Pada 2011, kurikulum standard sekolah rendah (KSSR) telah diperkenalkan bagi menggabtikan kurikulum baru sekolah rendah (KBSR) dengan memperkenalkan formula 4M iaitu membaca, mengira, menulis dan menaakul.

 

LAPORAN PENDIDIKAN

Sebelum dasar-dasar digubal dan diperkenalkan, Malaysia telah menerima beberapa laporan pendidikan untuk dijadikan panduan dalam membuat sesuatu dasar.

a) Laporan Razak 1956

            Laporan Razak merupakan cadangan pendidikan yang ditulis pada tahun 1956 sebagai salah satu usaha dalam membentuk Persekutuan Tanah Melayu. Matlamat laporan ini disediakan adalah untuk membentuk semula sistem pendidikan di Malaya. Laporan ini digabungkan ke dalam Seksyen 3 daripada Ordinon Pelajaran 1957 untuk membekalkan asas kepada rangka pelajaran atau kemerdekaan Malaya yang akhirnya dikenali sebagai Malaysia. Cadangan yang dikemukakan oleh Penyata Razak ini diluluskan kerajaan dan antara yang dicadangkan adalah mewujudkan dua jenis sekolah iaitu Sekolah Rendah Kebangsaan dan Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan serta pengunaan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantara.

Laporan ini mempunyai 17 cadangan iaitu antaranya :

1.  Setiap sekolah mempunyai sukatan yang sama.

2. Bahasa Melayu merupakan Bahasa Kebangsaan dan Bahasa Pengantar Utama.

3. Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris diwajibkan dalam sekolah rendah dan menengah.

4. Bahasa Inggeris, Cina dan Tamil menjadi bahasa Pengantar bagi Sekolah Jenis Kebangsaan.

5. Sekolah rendah ditukar kepada Sekolah Kebangsaan dan Bahasa Melayu menjadi bahasa pengantar utama.

6. Penubuhan satu jenis sekolah sahaja untuk semua kaum.

7. Guru sekolah rendah dan menengah adalah berkelayakan.

8. Sistem pendidikan sekolah menengah adalah Sekolah Menengah Rendah, Sekolah Menengah Atas dan Pra Universiti.

            Kesemua laporan yang dibawa di dalam Penyata Razak melambangkan sikap Tanah Melayu melaksanakan dasar bertolak ansur, perpaduan kaum, demokrasi dan kesejagatan.

b) Ordinan Pelajaran 1957.

            Selepas melihat kejayaan di dalam Laporan Razak 1956, maka suatu undang-undang telah diluluskan iaitu Ordinan Pelajaran 1957 bagi membuat suatu perancangan pendidikan dengan merangka semua perkara yang meliputi semua kaum dalam masyarakat Tanah Melayu serta meliputi semua aspek struktur dan perkembangan pendidikan Malaya. Kesemua cadangan yang dibawa di dalam Penyata Razak 1956 telah dibawa ke dalam Ordinan Pelajaran 1957 untuk dijadikan sebuah akta bagi maksud perundangan.

c) Laporan Rahman Talib 1960

            Jawatankuasa Rahman Talib ditubuhkan pada tahun 1960 untuk mengkaji Dasar Pendidikan Kebangsaan dan ia merupakan kesinambungan daripada laporan Razak 1956 yang mengkaji semula kedudukan mata pelajaran Islam, kedudukan bahasa kebangsaan dan memperluaskan peluang dalam mendapatkan pendidikan. Laporan ini diperakui dalam Akta Pendidikan 1961. Beberapa pindaan telah dilakukan ke atas Penyata Razak yang antaranya :

1. Pelajaran rendah percuma untuk kanak-kanak.

2. Sekolah rendah bantuan kerajaan menjadi Sekolah Kebangsaan dan Sekolah Jenis Kebangsaan.

3. Umur berhenti sekolah dinaikkan kepada 15 tahun.

4. Murid akan dinaikkan darjah secara automatik.

5. Semua peperiksaan am di sekolah menengah akan menggunakan satu bahasa pengantar sahaja iaitu Bahasa Melayu.

6. Pelajaran Islam hendaklah disediakan di semua sekolah bantuan penuh yang mempunyai murid Islam tidak kurang daripada 15 orang.

7. Penubuhan sekolah pertukangan dan sekolah teknik.

d) Akta Pelajaran 1961

            Dasar Pendidikan Kebangsaan telah termaktub di dalam Akta Pelajaran 1961 yang dilaksanakan sehingga sekarang. Akta ini telah melahirkan Sistem Pendidikan Kebangsaan yang terdapat pada hari apabila dasar tersebut diasaskan kepada peruntukan utama dalam Penyata Razak 1956 dan Laporan Rahman Talib 1960. Akta ini juga merupakan suatu mandat kepada kerajaan dalam mewujudkan satu sitem pendidikan yang bercorak kebangsaan yang memberi tumpuan atau penekanan kepada :

1. Penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama

2. Penggunaan kurikulum yang sama bagi semua sekolah

3. Pengambilan peperiksaan awam yang sama oleh semua murid.

 

ERA PENDIDIKAN DI MALAYSIA

 

FASA SEBAGAI PETUNJUK DALAM MEMBUAT DASAR

SISTEM PENDIDIKAN DI MALAYSIA

            Setelah falsafah dan dasar telah ditentukan dan digubal serta termaktub dalam perundangan, maka sistem pendidikan akan dijalankan dan dilaksanakan di negara ini secara sistemetik. Untuk menjadikan sesuatu sistem itu mudah dan boleh dilaksanakan sehingga berjaya memerlukan semua kompenan saling bergabung dan saling menyokong antara satu sama lain. Sebagai contoh, kerajaan telah meklafikasikan kepada beberapa peringat pengajian untuk menyokong sistem pendidikan yang dilaksanakan di negara ini.

            Sesuatu sistem akan berjaya jika semua kompenan saling bekerjasama dan bergerak seiring dengan keadaan semasa. Segala sistem yang ingin dilaksanakan berdasarkan panduan falsafah pendidikan dan dasar pendidikan mestilah ditambahbaik dari semasa ke semasa supaya ia bergerak dengan lancar ke arah matlamat yang ingin dicapai.

CARA MEMANTAPKAN PERKEMBANGAN PENDIDIKAN DI MALAYSIA

    Kerajaan telah melaksanakan beberapa usaha dan dasar berkaitan falsafah pendidikan di Malaysia dalam memperbaiki sistem pendidikan yang ada di negara ini sesuai dengan perkembangan dan pembangunan semasa.

 

            Usaha kerajaan dalam memantapkan pendidikan bermula dengan melaksanakan pendidikan percuma kepada generasi muda daripada peringkat prasekolah sehingga sekolah menengah dengan kesemua yuran pengajian ditanggung oleh kerajaan kecuali yuran-yuran yang bertujuan membantu infrastruktur pengajian di sekolah. Sehingga tahun 2021, kerajaan telah membelanjakan sejumlah RM55.6 billion untuk pembangunan pendidikan di Malaysia dan menjadikan ia sebagai peruntukan belanjawan terbesar yang diterima berbanding kementerian lain. Kerajaan juga membantu para pelajar dengan pemberian RM150 untuk bantuan awal persekolah dalam menyiapkan diri mereka ke alam persekolahan setiap tahun. Hal ini dapat membantu mereka dalam proses menuntut ilmu pengetahuan.

            Kerajaan juga telah menyediakan bantuan kewangan melalui pinjaman kewangan kepada para mahasiswa-mahasiwi di institusi pengajian tinggi awam dan swasta di dalam negara dan luar negara. Untuk itu, Perpadanan Tabung Pendidikan Tinggi Nasional telah menyediakan lebih RM55.16 billion kepada lebih 3 juta pelajar yang menuntut di institusi pengajian tinggi. Kerajaan juga bersetuju untuk membenarkan pelajar yang mendapat keputusan kelas pertama dikecualikan daripada pembayaran balik pinjaman. Ini sebagai langkah dan usaha kerajaan untuk memberi semangat kepada para mahasiswa dalam merealisasikan pendidikan negara. Secara tidak langsung menjadikan perkembangan pendidikan di Malaysia berkembang secara baik asbab daripada peluang pendidikan yang boleh diakses oleh semua rakyat Malaysia tanpa mengira kaya atau miskin.

            Falsafah dan dasar pendidikan tidak akan berjaya dijayakan sekiranya sistem pendidikan lemah, oleh itu, kerajaan telah berusaha untuk menyesuaikan kurikulum dan sistem pendidikan yang ada seiring keperluan zaman. Ini kerana keberhasilan seseorang graduan daripada institusi pengajian tinggi diukur berdasarkan faktor kebolehpasaran iaitu dengan memenuhi peluang pekerjaan yang ada. Semakin banyak dan lama mereka menganggur menunjukkan kualiti program akademik dan sistem pendidikan yang tidak sistemetik dan berjaya. Oleh itu, sistem akademik perlulah disemak dan diperbaharui setiap masa seperti 5 tahun sekali. Akhirnya, sistem pendidikan yang ada di negara ini akan menjadi sesuai dengan falsafah dan dasar pendidikan yang diperkenalkan oleh pihak kerajaan.

    

KESIMPULAN

            Kesimpulannya, falsafah, dasar dan sistem pendidikan merupakan perkara yang saling berkait rapat dan saling melengkapi dalam pelaksanaannya. Walaupun dilihat berbeza dari sudut fungsi namun, pelaksanaanya memerlukan ketiga-tiga enitit berkenaan supaya pendidikan yang sempurna dapat dilaksanakan di negara ini bagi mewujudkan kemantapan perkembangan bidang pendidikan di Malaysia seiring dengan situasi sekarang yang memerlukan sistem pendidikan yang bertaraf antarabangsa.

RUJUKAN

1.      Zaini Abdullah, 2021, Modul Perkembangan Pendidikan Di Malaysia Falsafah Dan Dasar, PENERBIT UPSI, Cetakan Keenam

2.      https://naratif.org/penerbitan/makalah/asal-usul-ptptn-dan-hutang-pinjaman-pendidikan-tinggi/

3.      https://www.moe.gov.my/menumedia/media-cetak/keratan-akhbar/kerajaan-usaha-beri-pendidikan-percuma-berita-harian-3-januari-2018

4.      https://www.xpresi.org/dasar-baru-ptptn-pembayaran-dan-potongan/

5.      https://www.bharian.com.my/kolumnis/2020/07/709539/perkasa-kurikulum-pendidikan-seiring-keperluan-zaman